Contido principal do artigo

Víctor Barrientos
Universidade da Coruña
España
https://orcid.org/0000-0002-8004-2790
Roberto Matías Rodríguez
Sociedad Española para la Defensa del Patrimonio Geológico y Minero.
España
https://orcid.org/0000-0003-4836-2185
Eduardo González Clavijo
Sociedad Geológica de España
España
Vol. 47 (2025), Artigos, Páxinas 17-29

DOI:

https://doi.org/10.17979/cadlaxe.2025.47.12805
Recibido: 2025-11-20 Publicado: 2025-12-31
Dereitos de autor/a Cómo citar

Resumo

A mina romana das Borreas de Caldesiños (Viana do Bolo, Ourense) é unha explotación aurífera romana dos séculos I e II. A erosión dos materiais variscos circundantes achegou os sedimentos con ouro depositados durante o Mioceno. A actividade mineira que utilizou medios hidráulicos permitiu a extracción do ouro e xerou unha paisaxe moi rechamante, similar ao das Medulas de Carucedo (León). Neste estudo defínese o contacto entre os materiais paleozoicos e os sedimentos terciarios, e, doutra banda, téntase identificar a procedencia dos materiais sedimentarios medindo a dirección de imbricación dos cantos, coa dificultade de que estes sedimentos atópanse basculados cara ao leste por tectónica alpina. Estas medidas indican que os sedimentos foron depositados por correntes de auga provenientes do sur-suroeste. Así mesmo, se cartografían e descríbense granulométricamente os depósitos antrópicos existentes na parte inferior da explotación, que corresponden aos materiais expulsados a través das canles de lavado da mina e, por tanto, non están tectonizados e atópanse depositados sobre as terrazas fluviais do río Camba.

Detalles do artigo

Citas

Del Moral Crespo, J., López-Prado Texeira, J., Arce Durante, J.M. 1981. Mapa Geológico de España 1:50.000, hoja nº 266 (A Gudiña). Madrid: IGME.

Díez Montes, A., 2006. La Geología del Dominio “Ollo de Sapo” en las comarcas de Sanabria y Terra do Bolo. Tesis Doctoral. Universidad de Salamanca.

Domergue, C. 1990. Les mines de la Péninsule Ibérique dans l´Antiquité romaine. Roma: École Française de Rome nº127. 626 pp.

Martínez Catalán, J. R., Arenas Martín, R., Díaz García, F., Abati Gómez, J.1997. Variscan accretionary complex of northwest Iberia: Terrane correlation and succession of tectonothermal events. Geology 25 (12), 1103–1106.

Matías, R., 2014. La minería del oro en el Imperio Romano y su puesta en valor: contextualización e importancia de la minería aurífera romana en el área Valongo-Paredes. En: Atas do 1º Congresso Minerãçao Romana em Valongo. 7/8 Novembro de 2014, pp. 3–39. Valongo: Alto Relevo Clube de Montanhismo & Câmara Municipal de Valongo. http://www.altorelevo.org/cmr/pdf/Atas_1oCongressoMineracaoRomanaValongo2014.pdf

Matías, R., 2021. La Minería Aurífera Romana en el Noroeste Hispano: una visión desde la Ingeniería de Minas actual. Tesis Doctoral. Universidad Politécnica de Madrid (España). https://doi.org/10.20868/UPM.thesis.69222

Matías, R. 2022. La mina de oro romana de Los Cáscaros (Trabadelo, León-España): un nuevo ejemplo de las arrugias de Plinio el Viejo. En: Mariano Ayarzagüena Sanz, Jesús Fernando López Cidad y Miguel Ángel Sebastián Pérez (Eds.), Minería y Metalúrgia Históricas en el SW Europeo. Geología, Minería y Sociedad. Actas del XI Congreso Internacional sobre Minería y Metalurgia Históricas en el SW Europeo, pp. 65–76. Ciempozuelos: Sociedad Española para la Defensa del Patrimonio Geológico y Minero.

Perea, A., Sánchez-Palencia, F.J. 1995. Arqueología del oro Astur: orfebrería y minería. Oviedo: Caja de Ahorros de Asturias, 116 pp.

Pérez, M. y Matías, R. 2008. Plinio y la minería aurífera romana: nueva traducción e interpretación de Plin.Nat.33.66-78. Cuadernos de Filología Clásica. Estudios Latinos 28 (1), 43–58. https://revistas.ucm.es/index.php/CFCL/article/view/CFCL0808120043A

Pérez García, L.C., Sánchez-Palencia, F.J., Torres-Ruiz, J. 2000. Tertiary and Quaternary alluvial gold deposits of Northwest Spain and Roman Mining. Journal of Geochemical Exploration 71, 225–240. https://doi.org/10.1016/S0375-6742(00)00154-0

Sánchez Palencia, F.J., Orejas, A., Sastre, I., Pérez, L.C. 2006. Las zonas mineras romanas del noroeste peninsular. En: Isaac Moreno Gallo (coord.), Nuevos Elementos de Ingeniería Romana: III Congreso de las Obras Públicas Romanas, pp. 265–285. Astorga: Junta de Castilla y León - Colegio de Ingenieros T. de O. P.

Sanchez-Palencia, F.J., Currás Refojos, B. 2014. Minería romana en zonas interfronterizas de Castilla y León y Portugal (Asturia y NE de Lusitania). En: Sánchez-Palencia, F.J. (Ed.), Minería romana en zonas interfronterizas de Castilla y León y Portugal (Asturia y NE de Lusitania), pp. 13–16. León: Junta de Castilla y León, Consejería de Cultura y Turismo.

UNE-EN ISO 17892-4:2019 Investigación y ensayos geotécnicos. Ensayos de laboratorio de suelos. Parte 4: Determinación de la distribución granulométrica. (ISO 17892-4:2016).