Canles de comercialización web e a súa influencia nas axencias de viaxes do Cantón Latacunga, Ecuador
Contido principal do artigo
DOI:
https://doi.org/10.17979/rotur.2025.19.2.11641Resumo
A presente investigación analiza o impacto das canles de comercialización web e a súa influencia nas axencias de viaxes do cantón Latacunga, provincia de Cotopaxi en Ecuador. Para este efecto realizouse un estudo cualitativo mediante enquisas en 26 axencias de viaxes recoñecidas polo Ministerio de Turismo do Ecuador, dando como resultado as estratexias que adoptaron para mellorar a súa visibilidade dixital e adaptarse ás demandas do mercado actual onde as redes sociais consolidáronse como a canle máis utilizada seguido de sitios webs e plataformas de reservas. Así mesmo, reflíctese o compromiso das axencias coa presenza dixital mentres que outras enfrontan desafíos como problemas técnicos, falta de capacitación e demais, estes son resultados que subliñan a importancia de asignar recursos ás canles de comercialización web e a fomentar estratexias máis eficientes para garantir a sustentabilidade nunha contorna altamente competitiva. Entre os resultados repórtase que o 64,5% das axencias de viaxes conta cun plan de márketing que inclúe canles dixitais, así mesmo, o 69,2% que sinala aos paquetes turísticos como o servizo máis demandado, mentres que o 46,2% actualiza o seu contido nas canles de comercialización web de maneira semanal e o 23,1% diariamente seguido daquelas axencias que o fan mensualmente ou ocasional, neste contexto, de crecente competencia e transformación dixital examínanse as prácticas, investimentos e percepcións que enfrontan as axencias de viaxes. Aínda que as canles de comercialización web son eficientes para ter presenza en liña e captar novos clientes non todas as axencias toman decisións concretas para crecer dixitalmente e alcanzar vendas por eses medios. Os resultados permiten identificar avances e brechas significativas na xestión do márketing dixital turístico.
Palabras clave:
Detalles do artigo
Citas
Báez Hurtado, Yolanda (2018). Guía para una investigación de campo. México: Grupo Editorial Éxodo.
Bingöl, Serhat y Yang, Yang (2025). Integrating smart technologies and artificial intelligence to build smart tourism destination ecosystems: A model for smart destination management, Tourism Management Perspectives, Volume 58, 101380, ISSN 2211-9736, https://doi.org/10.1016/j.tmp.2025.101380.
Bohorquez, Jorge Luis y Muente, Carlos Alberto (2023). Comportamiento del consumidor hacia las compras en línea durante la Covid-19 en Latinoamérica: Revisión sistemática de la literatura. INNOVA Research Journal, 8(3). https://doi.org/10.33890/innova.v8.n3.2023.2269
Bunghez, Corina Larisa (2020). Marketing Strategies of Travel Agencies: A Quantitative Approach. Sustainability, 12(24), 10660. https://doi.org/10.3390/su122410660
Cepeda, Paulette Limones y Prado, Diego Pacheco (2023). El turismo y el internet post Covid’19. Universidad-Verdad, 1(82), 35-50. https://doi.org/10.33324/uv.v1i82.642
Conde, Ernesto Manuel, Schmidt, Nel Enrique y Ochoa, Lleana (2011). El turismo electrónico, una necesidad para las empresas del sector. TURYDES: Revista sobre Turismo y Desarrollo local sostenible, 4(9), 1-15. https://revistaturydes.com/index.php/turydes/article/view/692
Corbetta, Piergiogio (2023). Metodología y técnicas de investigación social. McGraw-Hill España. https://luisdoubrontg.school.blog/wp-content/uploads/2021/04/corbetta-metodologia-y-tecnicas-de-investigacion-social.pdf
Domínguez, Emily, Sánchez, Patricia y Hernández, Yoan (2021). Tendencias en la comercialización digital de las agencias de viajes en el escenario del COVID-19. Revista Internacional de Turismo, Empresa y Territorio. RITUREM, 5(2), 131-145. https://doi.org/10.21071/riturem.v5i2.13747
Escalante, Teodoro Mauricio Mackay, Clarkent Rubén, Escalante, Teodoro Antonio y Mackay, Rubén Alberto (2023). El perfil del consumidor en época postpandemia. Revista Científica Arbitrada de Investigación en Comunicación, Marketing y Empresa REICOMUNICAR. 6(11), 45-59. https://reicomunicar.org/index.php/reicomunicar/article/view/110
Félix, Ángel Guillermo y García, Nelson (2020). Estudio de pérdidas y estrategias de reactivación para el sector turístico por crisis sanitaria COVID-19 en el destino Manta (Ecuador). Revista Internacional de Turismo, Empresa y Territorio. RITUREM, 4(1), 79-103. https://doi.org/10.21071/riturem.v4i1.12743
Fusté-Forné, Francesc y Filimon, Nela (2025). From post to table: The social media marketing of food tourism, International Journal of Gastronomy and Food Science, 39. 101107. https://doi.org/10.1016/j.ijgfs.2025.101107
Galarza, Cruz Maribel, Saltos, Luis Enrique, Guijarro, Rosa Victoria, Alvarado, Evelin Roxana, Marcial, Dayra Paola y Firmat, Johnny Ricardo (2024). Metodología de la investigación educacional en el contexto de la enseñanza superior. https://doi.org/10.51736/etecam53
García, Mery Talya, Toala, Estefany Gabriela y Tapia, Julio (2023). Cadena de valor: Un análisis del desarrollo turístico del cantón Latacunga. 593 Digital Publisher CEIT, 8(3), 940-954. https://doi.org/10.33386/593dp.2023.3.1796
González, Carlos Martínez, Norman-Acevedo, Eduardo y Daza-Orozco, Carlos (2022). Uso de redes sociales en la promoción del turismo regional: Caso de estudio Pacho– Colombia. Plataforma Abierta de Libros y Memorias Académicas - PALMA. https://cipres.sanmateo.edu.co/ojs/index.php/libros/article/view/775
Gregorio, Nestor (2023). Metodología de la investigación para anteproyectos. Quito: eLibro.
Hannonen, Olga, Aguiar, Teresa y Lehto, Xinran (2023). A supplier side view of digital nomadism: The case of destination Gran Canaria. Tourism Management, 97, 104744. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2023.104744
Hernández, Oscar Ernesto, Morgan, Jorge Carlos y Valdez, Luis Enrique (2023). Financial performance factors and technological resources in the strategic management of tourism companies. Journal of technology management & innovation, 18(2), 56-68. https://doi.org/10.4067/S0718-27242023000200056
Hernández, Yoan, Rodríguez, Maite, Sánchez, Yennifer y Saldiña, Bismario (2021). Acciones para la comercialización de los productos de las agencias de viajes que integran la osde Viajes Cuba en el escenario pos-covid-19. Turismo y Sociedad, 29, 201-219. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3875872
Ho, Ping-Tsan, Ho, Minh-Thu y Huang, Meng-Li (2024). Understanding the impact of tourist behavior change on travel agencies in developing countries: Strategies for enhancing the tourist experience. Acta Psychologica, 249. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104463
Kuss, Ana Carolina y Medaglia, Juliana (2022). Turismo e tecnologia da informação: Das agências tradicionais às travel techs. Revista Brasileira de Pesquisa em Turismo, 16, 2668. https://doi.org/10.7784/rbtur.v16.2668
Llugsha, Victor, Cabanilla, Enrique, Camacho, Sheyla y Carrillo-Flores, Roberto (2021). Turismo y desarrollo desde un enfoque territorial y el covid-19 (V. Llugsha, Ed.; Primera edición). Quito: CONGOPE. https://biblio.flacsoandes.edu.ec/libros/digital/58451.pdf
Manero, Carmen, García-González, Margarita, García-Uceda, Esperanza y Grijalba, José Miguel (2013). Identificación y análisis de los criterios de cambios del sistema de distribución turístico asociados al uso intensivo de las tecnologías de la información y de la comunicación. Investigaciones Europeas de Dirección y Economía de la Empresa, 19(2), 89-100. https://doi.org/10.1016/j.iedee.2012.09.002
Martelo, Raúl, Villabona, Natividad y Bastidas-Goméz, Maira (2020). Factores que influyen en la lealtad del cliente en el comercio electrónico del turismo. Desarrollo Gerencial, 12(2), 1-24. https://doi.org/10.17081/dege.12.2.4076
Ministerio de Turismo del Ecuador - MINTUR. (2024). Catastro Turístico. Portal de servicios. https://servicios.turismo.gob.ec/catastro-turistico/
Miño, Elsa Elisa, Zurita, Heidy Elizabeth y Villa, Amalia Isabel (2023). Estrategias digitales del marketing en el fortalecimiento turístico del Cantón Colta. Revista Boliviana de Administración, 5(4). http://doi.org/10.62349/reba.v.5i4.8
Moncayo, Diego Fernando (2019). Influencia del comercio electrónico en el turismo. Journal of businejbesss and entrepreneurial studies, 3(2). https://doi.org/10.31876/jbes.v3i2.24
Moreno, Ana, Sánchez, Elena, Di Clemente, Elide y Hernández, José Manuel (2021). Comercialización de experiencias turísticas en destinos de naturaleza y cultura a través de canales electrónicos. TURYDES: Revista sobre Turismo y Desarrollo local sostenible, 14(31). https://revistaturydes.com/index.php/turydes/article/view/1629
Naranjo, María Rosa y Martínez, María de los Angeles (2022). Reflexiones teóricas sobre la demanda turística global: Incidencia en la gestión y comercialización turística. Revista de ciencias sociales, 359-375. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=8471697
Pachucki, Christoph, Grohs, Reinhard y Scholl-Grissemann, Ursula (2022). Is nothing like before? COVID-19–evoked changes to tourism destination social media communication. Journal of Destination Marketing & Management, 23, 100692, ISSN 2212-571X. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2022.100692
Pastor, Ricardo y Rivera, Jorge (2022). El rol de la agencia de viajes ante la nueva situación post Covid-19: Decálogo de propuestas para su recuperación. PASOS Revista de Turismo y Patrimonio Cultural, 20(1). https://doi.org/10.25145/j.pasos.2022.20.004
Ping-Tsan, Ho, Minh-Thu, Ho y Meng-Li, Huang (2024). Understanding the impact of tourist behavior change on travel agencies in developing countries: Strategies for enhancing the tourist experience, Acta Psychologica, Volume 249, 104463, ISSN 0001-6918, https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104463
Polanía, Claudia Lorena, Cardona, Félix Augusto, Castañeda, Gloria Irina, Vargas, Inés Alexandra, Calvache, Octavio Augusto y Abanto, Walter Iván (2020). Metodología de investigación Cuantitativa & Cualitativa. https://repositorio.uniajc.edu.co/handle/uniajc/596
Rasinger, S. M. (2020). La investigación cuantitativa en Lingüística. Ediciones Akal. https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9788446046455_A40578634/preview-9788446046455_A40578634.pdf
Rodelgo, Simón Moisés (2020). Claves para entender el turismo pos- COVID-19. Universidad de Bercelona. https://marketing.onlinebschool.es/Prensa/Informes/InformeOBS_Claves%20para%20entender%20el%20turismo%20pos-COVID-19.pdf
Rodríguez, Ángel (2024). Las agencias de viajes presenciales españolas y su proyección futura: La perspectiva de los consumidores. Revista Universidad y Sociedad, 16 (1), 163-173. http://hdl.handle.net/2183/40050
Saldaña, Jaime Daniel, Imán, María Alexandra, Yovera, Brigitte de los Ángeles y Merino, Jorge Alberto (2020). Impacto de los canales de comercialización online en tiempos del COVID-19. INNOVA Research Journal, 5(3.1), Article 3.1. https://doi.org/10.33890/innova.v5.n3.1.2020.1531
Sotomayor, María Fernanda (2019). Propuesta de difusión turística mediante herramientas web y estrategias de marketing digital. Caso de Estudio: Cantón Loja, Ecuador. Siembra, 6(1), 068-084. https://doi.org/10.29166/siembra.v6i1.1717
Statista (2024). Facturación de las tres mayores agencias de viajes online (OTA) del mundo 2023 [Estadísticas]. Statista. https://es.statista.com/estadisticas/937692/cifras-de-negocios-de-las-tres-mayores-agencias-de-viajes-online-ota-del-mundo/
Tan, Yanan, Jiang, Guoliang, Merajuddin, Shaheem, Sayed y Zhao, Fang (2025). Analyzing the impact of digital technology on consumers’ travel intentions, Journal of Innovation & Knowledge, Volume 10, Issue 2 100685, ISSN 2444-569X, https://doi.org/10.1016/j.jik.2025.100685.
Tipanguano-Moposita, Byron Wladimir, Laura-Achachi, María Belén y Espín-Balseca, Lorena del Rocío (2024). El papel del contador en la era de la cuarta revolucion industrial 4.0 en el cantón Latacunga. MQRInvestigar, 8(2), Article 2. https://doi.org/10.56048/MQR20225.8.2.2024.1667-1678
Torres, Edgar, Rives, Luis, Companioni, Elio Tomás y López, Luis Efraín (2021). Vista de Estudios CTS sobre las tendencias de las Tecnologías de la Información y las Comunicaciones aplicadas al Turismo. Alfa Publicaciones, 3(2). https://doi.org/10.33262/ap.v3i2.1.54
Velázquez, Aliber, Martínez, Massiel y Torres, Lisandra (2021). Acciones para la gestión del comercio electrónico en la agencia de viajes Cubana Ecotur. Revista Científica Ecociencia, 8(1), Article 1. https://doi.org/10.21855/ecociencia.81.408
Wider, Walton, Gao, Yuzhen, Chan, Choon Kit, Lin, Jiaming, Li, Jingjing, Tanucan, Jem Cloyd y Fauzi, Muhammad Ashraf (2023). Unveiling trends in digital tourism research: A bibliometric analysis of co-citation and co-word analysis, Environmental and Sustainability Indicators, Volume 20. (100308, ISSN 2665-9727, https://doi.org/10.1016/j.indic.2023.100308.
Zamani, Samira Sahebal (2025). Navigating sustainability in Arctic tourism: Business models resilience during the COVID-19 pandemic, International Journal of Disaster Risk Reduction, Volume 123. 105488, ISSN 2212-4209, https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2025.105488.

