Contribuciones de las prácticas de investigación biológica a la formación inicial del profesorado
DOI:
https://doi.org/10.17979/ams.2015.02.020.1666Palabras clave:
licenciatura en Ciencias Biológicas, prácticas de aprendizaje, educación multidisciplinarResumen
En este artículo presentamos reflexiones sobre las disciplinas de la Práctica de Investigación Biológica I y II de la Licenciatura en Ciencias Biológicas de la Universidad Regional del Noroeste del Estado de Rio Grande do Sul - UNIJUI, Brasil. Estos temas fueron idealizados como Prácticas Docentes para abordar, en diferentes momentos del curso, metodologías de trabajo de campo que pudieran ser utilizadas como práctica pedagógica por los futuros docentes. En la Práctica de la Investigación Biológica I, se realizan actividades que trabajan de manera interdisciplinaria, conceptos de química, geología, geografía y diversas áreas de la biología, en diferentes ambientes de un ecosistema. En este proceso, los estudiantes desarrollan proyectos diseñados y guiados por profesores. Al finalizar el curso, en la disciplina de Práctica de Investigación Biológica II, los estudiantes diseñan y ejecutan proyectos de investigación que tienen como objetivo explorar temas de sus intereses, con la orientación de los profesores. En estos dos momentos del curso se vive la investigación de campo, como herramientas para la calificación de la enseñanza de las ciencias naturales y la biología. Estas disciplinas demuestran ser efectivas y representan ejemplos prácticos de cómo el dominio de los contenidos pedagógicos y el conocimiento de los procesos de investigación permiten la mejora de la práctica pedagógica.
Descargas
Referencias
ALBUQUERQUE, M. A. M. de; ANGELO, M. D. L.; DIAS, A. M. de L. Propostas de aula de campo e estudo do meio no complexo xingó. Geotemas. Pau dos Ferros, Rio Grande do Norte, Brasil, v 2, n. 1, p. 111-128, jan./jun., 2012.
BRASIL, Parâmetros Curriculares Nacionais. Ensino Fundamental, Brasília, Brasil, Mec./Sef. 1998.
BRASIL. Ministério da Educação e Cultura. Secretaria de Educação Básica. Parâmetros Curriculares Nacionais do Ensino Médio: Ciências da Natureza, Matemática e suas Tecnologias. Secretaria de Educação Média e Tecnológica. Brasília: MEC/SEMTEC, 2006.
CAPRA, F. Alfabetização ecológica: O desafio para educação do século XXI, Rio de Janeiro, Brasil, 2003.
CORNELL, J. Vivências com a Natureza. Editora Ground, 2005.
DRISSNER, J; STEIGMÜLLER, M-L; HILLE, K. Environmental Education Outside School: Effects of a Half-Day Teaching Programme, Education Journal. Vol. 2, No. 6, 2013, pp. 231-235
FAGUNDES, S. M. K. Experimentação nas aulas de Ciências: um meio para a formação da autonomia? In: GALIAZZI, Maria do Carmo et al. (Org.). Construção curricular em rede na Educação em Ciências: uma proposta de pesquisa na sala de aula. Ijuí: UNIJUI, 2007, v., p. 317-336.
GALIAZZI, M. C.; ROCHA, J. M. B.; SCHMITZ, L. C.; GIESTA, S. M.; GONÇALVES, F.P. Objetivos das atividades experimentais no ensino médio: a pesquisa coletiva como modo de formação de professores de Ciências. Ciência e Educação (UNESP), Bauru, v. 7, n. 2, p. 249-263, 2001.
LOPES, G. C. L. R.; ALLAIN, L. R. Lançando um Olhar Crítico sobre as Saídas de Campo em Biologia através do Relato de uma Experiência. In: VIII Encontro Perspectivas Do Ensino De Biologia, 2002, São Paulo. Anais. São Paulo: FEUSP, 2002.
MALDANER, O. A. A formação inicial e continuada de professores de química – Professores/pesquisadores. Ijuí: Ed. Unijuí, 2003. p. 17.
MONTEIRO, A. Formação Docente: Território Contestado. In: MARANDINO, M.; SELLES, S. E.; FERREIRA, M. S.; AMORIM, A. C., (org.) Ensino de Biologia: conhecimentos e valores em disputa. Niterói: Eduff, 2005.
MORIN, E. Ciência com consciência. Barcelona, Espanha: Anthropos, 1984.
PANSERA-DE-ARAÚJO, M.C.; CUNHA, P. Lições do Rio Grande: Caderno do Aluno 2 e 3. Ano do Ensino Médio. Porto Alegre: Total Editora, 2009. v. 4. 218 p.
SANTOS, S. A. M. A excursão como recurso didático no ensino de biologia e educação ambiental. In: VIII Encontro Perspectivas Do Ensino De Biologia, 2002, São Paulo. Anais. São Paulo: FEUSP, 2002.
SCHON, D. A. Educando o profissional reflexivo: um novo design para o ensino e a aprendizagem. Trad. Roberto Cataldo Costa. Porto Alegre: Ed. Artmed, 2000.
SENICIATO, T.; CAVASSAN, O. Aulas de Campo em Ambientes Naturais e Aprendizagem em Ciências – Um Estudo com Alunos do Ensino fundamental. Ciência & Educação, v. 10, n. 1, p. 133-147, 2004.
TEIXEIRA, P. M. M; MEGID NETO, J. Investigando a Pesquisa Educacional. Um Estudo Enfocando Dissertações e Teses sobre o Ensino de Biologia no Brasil. Investigações em Ensino de Ciências – V11(2), pp. 261-282, 2006.
UNIJUÍ. Projeto Político Pedagógico. Curso de Licenciatura em Ciências Biológicas. Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul. Versão curricular 2007. 2007.
UNIJUÍ. Projeto Político Pedagógico. Curso de Licenciatura em Ciências Biológicas. Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul. Versão curricular 2009. 2009.
UNIJUÍ. Projeto Político Pedagógico. Curso de Licenciatura em Ciências Biológicas. Universidade Regional do Noroeste do Estado do Rio Grande do Sul – UNIJUÍ, versão curricular 2015. 2015.
WAITE, S. Outdoor learning for children aged 2-11: perceived barriers, potential solutions. Fourth International Outdoor Education Research Conference, La Trobe University, Beechworth, Victoria, Australia, 15-18 April 2009.
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Os traballos publicados nesta revista están baixo unha licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 4.0 Internacional.
Permitese e anímase aos autores a difundir os artigos aceptados para a súa publicación nos sitios web persoais ou institucionais, antes e despois da súa publicación, sempre que se indique claramente que o traballo pertence a esta revista e se proporcionen os datos bibliográficos completos xunto co acceso ao documento.
