Ecoformación: una estrategia para reflejar los principios de la Carta de la Tierra en la formación humana
DOI:
https://doi.org/10.17979/ams.2015.02.020.1671Palabras clave:
educación ambiental, escuela sostenible, formación humanaResumen
Este trabajo aborda la realización de una investigación-ecoformación desarrollada con maestros y niños de una escuela primaria pública ubicada en Brasilia - Distrito Federal, Brasil. El principio de solidaridad entre las comunidades de la vida articuló las actividades durante la investigación, en la que entrelazamos la educación ambiental, el lenguaje poético y la ecología humana en la formación humana. La ecoformación fue una de las estrategias utilizadas para crear colectivamente un espacio educativo sustentable, así como un proceso intersubjetivo de producción de conocimiento arraigado en la experiencia y construido de manera cooperativa, afectiva y lúdica. Esta relación dio relevancia al conocimiento producido y articulado en la interacción e integración de sus autores. La experiencia estética y el afecto facilitaron la movilización de los participantes de la investigación en la identificación de los problemas de su comunidad a partir de una cuidadosa observación sobre los entornos naturales / construidos de la escuela, de relaciones interpersonales armoniosas y la adopción de una actitud responsable hacia sus territorio. A partir del conocimiento vivencial de la Carta de la Tierra, se instaló un proceso de sensibilización y reflexión sobre los espacios educativos, considerando la noción del cuidado como forma humana de sustentar la vida y la acción local para pensar la acción global.
Descargas
Referencias
ARDOINO, J. (1998). Abordagem multireferencial (plural) das situações educativas e formativas in Multireferencialidade nas Ciências e na Educação, Barbosa, J.G. (org.), pp São Carlos: UFASCar.
BARBIER, René. A pesquisa-ação. Brasília: Plano Editora, 2002.
BARBOSA, Ana Mae Tavares Bastos (2009). A imagem do ensino da arte: anos oitenta e novos tempos. 7. Ed. ver. - São Paulo: Perspectiva.
CARIA, Alcir de Souza (2011) Projeto Político-Pedagógico: em Busca de Novos Sentidos. São Paulo: Editora e Livraria Instituto Paulo Freire.
CATALÃO, V. L. (2009). Sustentabilidade e educação: uma relação polissêmica. In Desenvolvimento, Justiça e Meio Ambiente. Pádua, José Augusto (Org.) pp. São Paulo: Peirópolis.
CATALÃO, V. L. e RODRIGUES, M. S. (2008). Roteiros de um Curso D’Água: Água como matriz ecopedagógica, Educação e Gestão sustentável das águas no Cerrado. Vera Lessa Catalão e Maria do Socorro Rodrigues (orgs). – Brasília: Universidade de Brasília, UNESCO.
CATALÃO, V. L. (2005). A redescoberta do pertencimento à natureza por uma cultura da corporeidade. Artigo apresentado no II Congresso Mundial de Transdisciplinaridade em Vila Velha-ES.
GADOTTI, Moacir (2010). A Carta da Terra na Educação. São Paulo: Editora e Livraria Instituto Paulo Freire, (Educação Cidadã; 3)
GADOTTI, Moacir (2000). Pedagogia da Terra. São Paulo: Peirópolis.
GALVANI, Pascal (2002) A autoformação, uma perspectiva transpessoal, transdisciplinar e transcultural. In Educação e transdisciplinaridade II. Sommerman, Américo; Barros, Vitória M. de; Mello, Maria F. de. (Orgs.). I. Brasília/São Paulo: Unesco/Triom/USP, pp. 93-121.
GUATTARI, Félix (1990). As três ecologias. Campinas, São Paulo: Papirus.
GUTIÉRREZ, Cruz Prado e Francisco (2002). Ecopedagogia e Cidadania Planetária. São Paulo: Cortez: Instituto Paulo Freire.
MACEDO, Roberto S (2012). A etnopesquisa implicada: pertencimento, criação de saberes e afirmação. Brasília: Liber Livro.
MAFFESOLI, Michel (2010). O Conhecimento Comum: introdução à sociologia compreensiva. Traduzido por Aluízio Ramos Trinta. – Porto Alegre: Sulina.
MAFFESOLI, Michel (1998). Elogio da Razão Sensível. Petrópolis, Rio de Janeiro: Vozes.
MATURANA, H. (2001) Cognição, ciência e vida cotidiana. Belo Horizonte: Editora da UFMG.
MORIN, Edgar (2011). Introdução ao pensamento complexo. 4ª Ed. – Porto Alegre: Sulina.
MORIN, Edgar (1999). O Método Vol. II - A Vida da Vida. Lisboa: Publicações Europa-América. 3ª Edição (Editions du Seuil, 1980).
MORIN, Edgar (1998). Ciência com consciência. Tradução de Maria D. Alexandre e Maria Alice Sampaio Dória. Ed. revista e modificada pelo autor- 2ª Ed. – Rio de janeiro: Bertrand Brasil.
MORIN, Edgar (1997). O Método. Vol. I - A Natureza da Natureza. Lisboa: Publicações Europa-América. 3ª Edição (Editions du Seuil, 1977).
PINEAU, Gaston (2000). O Sentido do sentido. in: Educação e Transdisciplinaridade, Nicolescu, B. (org.), Brasília: UNESCO.
RANCIÈRE, Jacques (2009). A Partilha do Sensível: Estética e Política. São Paulo: EXO experimental org. Editora 34.
SILVA, Rosana G. (2008). O papel da sensibilidade e das linguagens poéticas nos processsos formativos em Educação Ambiental – Uma Ciranda Multicor. Dissertação de Mestrado, Brasília: Universidade de Brasília - Faculdade de Educação.
Descargas
Publicado
Número
Sección
Licencia
Os traballos publicados nesta revista están baixo unha licenza Creative Commons Recoñecemento-CompartirIgual 4.0 Internacional.
Permitese e anímase aos autores a difundir os artigos aceptados para a súa publicación nos sitios web persoais ou institucionais, antes e despois da súa publicación, sempre que se indique claramente que o traballo pertence a esta revista e se proporcionen os datos bibliográficos completos xunto co acceso ao documento.
